Parada Straży Wielkanocnych TURKI 2023 w Biedaczowie koło Leżajska

W Biedaczowie koło Leżajska odbyła się 23 kwietnia 2023 XVIII Ogólnopolska i XXIX Podkarpacka Parada Straży Wielkanocnych TURKI 2023.

Po mszy św. w Kościele Parafialnym MB Pocieszenia w Gwizdowie Oddziały Straży Grobowych "Turki" w asyście Orkiestr Dętych, marżoretek w paradnych strojach przemaszerowały na Stadion Sportowy LKS ORZEŁ w Biedaczowie. 

W uroczystościach wzięło udział 40 Oddziałów Straży Grobowych, głównie z Podkarpacia, ale też z Kalisza i Jeleniej Góry. 

Oraz m. in.:

Beździedza, Budy Łańcuckie, Chałupki Dębniańskie, Dębno, Dzikowiec, Giedlarowa, Grodzisko Dolne, Grodzisko Górne, Gniewczyna Tryniecka, Grzęska, Gwizdów, Iwanowice, Jagiełła, Jelna, Kuryłówka, Maćkowice, Majdan Zbydniowski, Mazury, Myczków, Nowa Dęba, Ożańska, Piskorowice, Raniżów, Świętoniowa, Tryńcza, Werynia, Wielopole Skrzyńskie, Wierzawice, Wola Raniżowska, Wólka Grodziska, Wólka Pełkińska, Zmysłówka, Żołynia.

 

Turki z Gwizdowa otrzymały w tym dniu sztandar.

***

Podobno chłopi powracający z wyprawy spod Wiednia przebrani byli w zdobyczne mundury tureckie, budząc strach i popłoch wśród ludności. Ludzie krzyczeli 'Turki idą' i chowali się przed śmiesznie ubranymi 'przebierańcami'.
Dzisiejsze stroje Turków najczęściej stylizowane są na mundurach wojska polskiego z czasów insurekcji kościuszkowskiej (kosynierów), wojen napoleońskich i okresu Księstwa Warszawskiego. Do tego stroje rzymskich legionistów. Turki z Raniżowa, Dzikowca występują w sukmanach lasowiackich - regionalnych strojach ludowych, a z Beżdziedzy w strojach kosynierów. Miecze, sztandary straży grobowych, pióropusze, szyszaki, pawie pióra i inne akcesoria turków wielkanocnych.
Atrybutem Turków z Wielopola Skrzyńskiego jest oryginalny, zdobyczny bęben turecki podarowany mieszkańcom Wielopola przez Króla Jana III Sobieskiego w zamian za gościnę w drodze powrotnej z Odsieczy Wiedeńskiej.
Warto dodać, że w Grodzisku Dolnym od 2007 roku znajduje się Pomnik Turka. "W hołdzie tym, którzy byli i pozostaną wierni tradycji".

 

***

 

****

 

FOTO

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dom modrzewiowy Tryczyńskich przy ul. Jana z Dukli w Leżajsku

Udało mi się poznać ciekawą historię Rodziny Tryczyńskich z Leżajska, którzy byli właścicielami zabytkowego, XVIII wiecznego domu modrzewiowego przy ul. Jana z Dukli. Poznałam Panią Iwonę, która bywa w Leżajsku, od lat przyjeżdża z Rodziną do domu swoich przodków. Opowiedziała mi o Rodzinie Tryczyńskich. 

Kiedyś ich rodzinny dom stał pod adresem Podklasztor, później była to ul. Klasztorna 50, i kolejno ul. Nowa 10, a obecnie ul. Jana z Dukli. Nie wiadomo kto był pierwszym właścicielem, ale od lat w tym modrzewiowym domu mieszkali państwo Tryczyńscy. Stanisław Tryczyński ur. 24 kwietnia 1887; syn Antoniego i Marii Więcław początkowo mieszkał w Leżajsku pod nr. 71, być może w okolicach Rynku. Pracował w Sarzynie, jako urzędnik skarbowy. Ożenił się w 1916 roku ze Stefanią Kantor. Mieli czwórkę dzieci: Zofia, Alicja, Zdzisław i Teresa.

Jego córka Zofia chodziła do Żeńskiej Szkoły im. Królowej Jadwigi w Leżajsku. Będąc uczennicą tej szkoły należała do harcerstwa. Świadczą o tym zapisy w Książce Drużyny Harcerskiej II. Do harcerstwa wstąpiła 1 września 1934 roku, wypisała się 15 lutego 1935 z adnotacją "wyjechała".

Najprawdopodobniej Rodzina Stefani i Antoniego Tryczyńskich wtedy opuściła Leżajsk i wyjechała do Tarnowa.

 

 

 

 

W czasie II wojny dzieci Stanisława i Stefani Tryczyńskich przyjechały tu ponownie, z Tarnowa, gdyż uznano, że w Leżajsku będzie bezpieczniej przetrwać zawieruchę wojenną. 

Zofią, Alicją i Zdzisławem opiekowała się wówczas ciotka Emilia Tryczyńska. Emilia (c. Antoniego i Marii Więcław) była panną, pracowała jeszcze przed wojną na poczcie w Leżajsku. Emilia ur. się 9 kwietnia 1895 roku. Zmarła w 1970 roku i jest pochowana na Cmentarzu Komunalnym w Leżajsku.

Nie był to jednak bezpieczny azyl dla dzieci. Zdzisław (ur. 7 sierpnia 1918 roku) zaangażował się w działalność konspiracyjną w NOW, przyjął pseudonim Orion, za działalność antykomunistyczną w 1946 został skazany. 

Warto wspomnieć, że Stefania z d. Kantor Tryczyńska była siostrą Mariana Kantora ps. Mirski i ciotką Tadeusza Kantora - wybitnego polskiego malarza, reżysera, scenarzysty, twórcy Teatru „Cricot 2”.

Marian "Mirski" Kantor – nauczyciel, oficer Legionów Polskich, działacz Polskiej Organizacji Wojskowej, uczestnik powstań śląskich oraz wojny z Ukraińcami i bolszewikami, kapitan WP. Uhonorowany Krzyżem Walecznych (1921) i Krzyżem 
Niepodległości. Gdy we wrześniu 1939 r. Niemcy wkroczyli do Polski, został aresztowany i wywieziony do obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau, gdzie poniósł śmierć w 1942 r.
Marian Kantor-Mirski był ojcem Tadeusza Kantora.

 

Siostrą Stefani Tryczyńskiej była Józefa Kantor (*5.03.1896-zm. 25.09.1990) - nauczycielka, harcmistrzyni, założycielka i drużynowa Tajnej Drużyny Starszych Harcerek „Mury” w obozie koncentracyjnym Ravensbrück.
W miejscowym kościele św. Jadwigi poświęcono jej pamiątkową tablicę. Jest także patronką jednej z ulic oraz Szkoły Podstawowej nr 42 w Katowicach – Szopienicach. Jej koleżanki, więźniarki złożyły też prośbę do władz kościelnych o uznanie jej za błogosławioną.
W latach 90. w Katowicach Dąbrówce Małej została założona drużyna harcerska imienia p. Józefy Kantor, która obrała nazwę „Mury”.

Spacerkiem po Leżajsku w marcowym klimacie 2023

Na prośbę mojego znajomego, który, jak twierdzi codziennie sprawdza czy coś nowego dot. Leżajska nie wrzuciłam do Internetu. Tak to jest, gdy ludzie mieszkają z dala od rodzinnego miasta Leżajska, nie mogą przyjechać, z różnych powodów. Tęsknią. Więc postanowiłam wrzucić kilka migawek z Leżajska. Kończy się marzec, zbliżają się Święta Wielkanocne. Ludzie zajęci są porządkami przedświątecznymi, zakupami, trudno ich spotkać na ulicy. 

*** 

 

Wieczorne Kobiet Rozmowy w Bibliotece Publicznej w Leżajsku . Dzień Kobiet 2023

 W przeddzień Święta Kobiet, 7 marca 2023 Panie z Biblioteki Publicznej w Leżajsku zorganizowały spotkanie tradycyjnie już, jak co roku, by porozmawiać o kobiecych pasjach i ich upodobaniach. 

W przygotowanie tegorocznego spotkania z okazji święta kobiet bardzo aktywnie zaangażowały się panie z Dyskusyjnego Klubu Książki. Członkinie Klubu to niezwykle utalentowane kobiety pełne optymizmu i humoru. Stąd też tego wieczoru mogłyśmy podziwiać panie: w recytacji wiersza J. Tuwima "Ewa", w skeczu kabaretu Dudek „Sprawa do załatwienia”, w zabawie w literackie skojarzenia oraz żartobliwych anegdotkach. 

 

 

 

***

Dużo emocji wzbudziła też wśród pań loteria fantowa, w której nagrodami były przydatne gadżety z nietypową instrukcją obsługi. I to był doskonały pomysł, bo śmiechu było co niemiara. 

 

 

Tak miłą, swojską atmosferę przepełnioną humorem uświetnił także wzruszający koncert muzyczny w wykonaniu Mateusza Pęcaka. 

 

Tak, jak kanon mody zmieniał się na przestrzeni lat, tak sposób świętowania Dnia Kobiet też uległ modyfikacjom. Miło było również powspominać czasy PRLu, kiedy to z okazji Dnia Kobiet 8 marca każda pracująca Pani otrzymywała wraz z życzeniami jednego goździka.

Chętnie skorzystałam z zaproszenia Pań i propozycji opowiedzenia o moich pasjach. 

 

 

 

Mówiłam głównie o genealogii, ale także, co się z genealogią łączy o fotografowaniu, ciekawych odkryciach, o sylwetkach ludzi związanych z Leżajskiem, o ludziach szukających korzeni. Także o moich różnotematycznych blogach. 

Mam nadzieję, że zachęciłam Panie do dokumentowania własnych rodzinnych historii. 

Dziękuję moim znajomym i koleżankom za ciepłe słowa i wyrazy uznania.

Bardzo dziękuję Paniom z Biblioteki za możliwość udziału w tak świetnie zorganizowanej imprezie dla kobiet. Dziękuję również za zdjęcia, które pozwoliłam sobie opublikować na blogu.

Wszystkim Paniom składam życzenia wszelkiej pomyślności, szczęścia, życzliwości, satysfakcji i codziennego uśmiechu.

***

 

 

 

 

**

O kobiecym biznesie, jak również zainspirować się do codziennej pielęgnacji skóry twarzy oraz wykonywaniu szybkiego, prostego makijażu wydobywającego naturalne kobiece piękno opowiadała Pani Małgorzata Wilk-Golec.

Zobacz filmiki:

Shorts 1

Shorts 2

Shorts 3

Shorts 4 

Shorts 5

Shorts 6

Bieg Tropem Wilczym. Leżajsk 2023.03.05

 Już po raz 13. obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych! Z tej okazji 5 marca 2023 został zorganizowany w Leżajsku "Bieg Pamięci Żołnierzy Wyklętych Tropem Wilczym". To XI edycja.

Tegoroczny bieg "Tropem Wilczym" w Leżajsku, oprócz wymiaru patriotycznego miał też wymiar charytatywny pod hasłem "Biegnę dla chorej 6-letniej Ani z Sarzyny", która wymaga kosztownej rehabilitacji.

Start o godz. 12:00 spod MCK przy ul. Skłodowskiej w Leżajsku, następnie ulicą Kopernika, Braci Śniadeckich, Sandomierską, Skłodowskiej, Jagiełły, Opalińskiego, Chrobrego i meta pod Technikum przy ul. Skłodowskiej. Trasa liczy 1963 m. 

Pierwszy na metę przybiegł Piotr Stasiowski z Brzózy Królewskiej.

 

Za sponsoring uhonorowany został Andrzej Więcław właściciel Restauracji "Gospoda u Więcławów". 

 

Od wielu lat, tj. od początku organizowanych w Leżajsku biegów "Tropem Wilczym funduje uczestnikom tej patriotycznej imprezy doskonałą wojskową grochówkę.

 

 

 

Medalu nie dostałam, bo w tym roku nie biegłam. Skupiłam się na dokumentowaniu, głównie filmowaniu. Ale ... medal miałam w ręku, przez chwilę, przy okazji składania gratulacji Jackowi Więcławowi, który był najstarszym uczestnikiem Biegu. 

Jacek brał udział we wszystkich dotychczas zorganizowanych w Leżajsku Biegach "Tropem Wilczym". Dla Jacka "Bieg Tropem Wilczym" ma szczególny wymiar, ze względu na swojego Ojca Ludwika Więcława ps. Śląski i swojej Mamy Władysławy Jedynackiej ps. Wiktoria. Jestem pewna, że jak zawsze to swoim Rodzicom ten medal dedykuje. Bo to oni byli Wyklęci i Niezłomni.

W tym roku uczestników było tak dużo, że nie dla wszystkich wystarczyło medalu. To była podobno największa impreza na Podkarpaciu. 

 

 

 

 

Kazimierz Sołga

  

****

 

XXVII Polska Drużyna Strzelecka w Leżajsku

Polskie Drużyny Strzeleckie (skrót: PDS) – polska organizacja niepodległościowa powstała w 1911 we Lwowie (ówczesnym zaborze austriackim) przez Organizację Młodzieży Niepodległościowej „Zarzewie”. Była to jawna organizacja paramilitarna

Wcześniej funkcjonowała konspiracyjna organizacja wojskowa – Polski Związek Wojskowy, utworzony w 1908 roku w Krakowie, a w 1909 we Lwowie. Zadaniem było przygotowanie i mobilizacja sił zbrojnych narodu do walki o niepodległość ojczyzny, a w szczególności przygotowanie i wyćwiczenie korpusu oficerskiego. Wykłady i ćwiczenia prowadzili oficerowie i podoficerowie rezerwy armii austro-węgierskiej.

Legalne organizacje o charakterze paramilitarnym funkcjonujące pod nazwami: Związek Strzelecki we Lwowie, oraz Towarzystwo „Strzelec” w Krakowie działały do 1914 roku i stały się podstawą budowania struktur wojskowych Legionów Polskich.

Z chwilą wybuchu I wojny światowej została zarządzona mobilizacja połączonych Związków i Drużyn Strzeleckich, już pod wspólną komendą Józefa Piłsudskiego i scalenie ich w I Brygadę Legionów Polskich.

W wielu miejscowościach zaczęły powstawać Polskie Drużyny Strzeleckie, a tworzonym nadawano przez Naczelną Komendę rzymską numerację w kolejności powstawania. Leżajska Drużyna Strzelecka otrzymała nr XXVII.

W ramach funkcjonującego od 1911 roku nieformalnego Kółka Fotograficznego w Leżajsku rozpoczęto działania na rzecz założenia organizacji wojskowo-niepodległościowej. Brali w tym udział m. in. pracujący przy renowacji kościoła OO. Bernardynów artysta malarz Władysław Bąkowski, leżajski kupiec Wacław Haszto i Franciszek Larendowicz (*1888- 1966), organista w Bazylice oo. Bernardynów w latach 1904-1966, nauczyciel śpiewu w gimnazjum leżajskim 1923- 1928. Zobacz biogram Larendowicz Franciszek (1880-1966) .

Do tworzenia PDS przystąpiono w czerwcu 1912, zebrania odbywały się w domu nauczyciela Kazimierza Bętkowskiego. 

2 lutego 1913 zwołano zebranie mieszkańców Podklasztoru, w klasie szkolnej mieszczącej się wówczas w domu Franciszka Larendowicza. Zapoznali się ze statutem i zadaniami wytyczonymi w statucie, m. in.:

ćwiczenia wojskowe, sportowe i gimnastyczne, zakładanie strzelnic, nauka strzelania, szermierki, jazdy konnej, pływania, wioślarstwa, organizowanie wycieczek, odczytów, koncertów, obchodów rocznic patriotycznych, powstań narodowych.

Prezesem został Stanisław Mochylski, wiceprezesem Włodzimierz Sulima-Popiel, skarbnikiem Kazimierz Bętkowski, sekretarzem  i adiutantem Tomasz Sokalski. Komendantem miejscowym został Walenty Sztaba, jego zastępcą Jan Safianowski. 

Delegatami na Walny Zjazd Polskich Drużyn Strzeleckich w dniu 18 maja 1913 zostali wybrani Walenty Sztaba i Tomasz Sokalski.

Wacław Haszto udostępnił lokal w swoim domu (Plac Mariacki x ul. Tomasza Michałka), gdzie odbywały się zbiórki i zajęcia teoretyczne. On również udostępniał członkom drużyny bezpłatnie prenumerowaną przez niego gazetę lwowską "Wiek Nowy".

Każdy z członków musiał opłacić z własnych pieniędzy koszty uszycia umundurowania. Sukno zamówiono w fabryce w Rakszawie, a szycie powierzono leżajskiemu krawcowi Janowi Szewerniakowi. Pierwsi włożyli mundury Wacław Haszto, Franciszek Larendowicz i Mikołaj Jan Ordyczyński. 

Ćwiczenia odbywały się najczęściej nad Sanem na odcinku Kuryłówka - Tarnawiec - Wierzawice - Rzuchów. W Rudniku nad Sanem odbyły się ostatnie ćwiczenia wspólne drużyny leżajskiej z Polską Drużyną Strzelecką. 

Warto wspomnieć, że Tadeusz Wyrwa-Furgalski był członkiem Związku Walki Czynnej, członkiem Związku Strzeleckiego w stopniu oficerskim, uczestniczył w organizowaniu i szkoleniu członków Związku Strzeleckiego. W Leżajsku chodził do szkoły powszechnej, ojciec Antoni w tym czasie prowadził kancelarię notarialną. W 1913 i 1914 bywał w Leżajsku. Zginął 7 lipca 1916 w Maniewiczach w bitwie pod Kostiuchnówką na Wołyniu.

Członkowie leżajskiej Drużyny:

Bętkowski Kazimierz, 

Brudniak Aleksander

Dziwota Jan

Garbacki-  Bolesław, Edward i Tadeusz

Grela Jan

Gumieniak - Ludwik i Mieczysław,

Haszto Wacław,

Jarosz Ludwik,

Kordas - Franciszek i Józef

Kisielewicz -  Adam, Józef, Michał i Stanisław

Kurowski Antoni,

Larendowicz Franciszek

Makosik - Jacek i Stanisław

Malec - Tadeusz i Teofil

Maruszak Władysław,

Mazur Władysław,

Mazurkiewicz - syn organisty z Sarzyny

Mochylski Władysław,

Ordyczyński Mikołaj Jan

Pękala Michał ps. Wierzawicki, z Wierzawic,

Piziak Kazimierz

Safianowski Jan,

Sawicki Ludwik,

Sokalski Tomasz

Sroczyński Karol

Stępień Michał

Szeliga Michał,

Szuwalski - Adam i Ignacy

Sztaba Walenty

W 1914 roku Drużyna leżajska liczyła 1 kadeta, 29 szeregowców czynnych i 114 wspierających (razem 144 osoby).

W chwili wybuchu I wojny światowej zmobilizowano do wojska austriackiego komendanta drużyny, jego zastępcę i adiutanta, również Ludwik Sawicki, Michał Garbacki, a także inne osoby.

Walenty Sztaba - komendant miejscowy w Leżajsku, jako oficer austriacki zmuszony był iść na front serbski. Został ranny i wzięty do niewoli. 

Michał Szeliga  - (syn powstańca styczniowego Zygmunta Szeligi) działacz Związku Strzeleckiego, Drużyn Bartoszowych legionista ( w sierpniu 1914- w Legionach, przypr. z Leżajska oddz. Strzelców, ranny pod Krzywopłotami).

Michał Pękala ur. 15 sierpnia 1893 roku w Wierzawicach. W 1914 żołnierz II Brygady Legionów Polskich, potem w armii austro-węgierskiej. Od 1918 w Armii gen. Hallera, a od 1921 w int. VI Armii. W latach 1921–1926 w int. OK IX i OK X, 1926–1930 w PKU Kielce i PKU Sanok, 1930–1932 w 27 p. uł, potem w KOP. Od 1937 w Szefostwie Int. KOP. Kpt. ze starsz. 15 VIII 1924. Odznaczony KN, medalami 1918–1921 i 10-lecia.

Mikołaj Ordyczyński w czasie I wojny światowej walczył w szeregach cesarskiej i królewskiej Armii. Jego oddziałem macierzystym był Pułk Armat Polowych Nr 29, w 1916 przemianowany na Pułk Armat Polowych Nr 2, a dwa lata później na Pułk Artylerii Polowej Nr 2. W czasie służby w c. i k. Armii awansował na chorążego ze starszeństwem z 1 maja 1915, a później podporucznika ze starszeństwem z 1 stycznia 1916 w korpusie oficerów rezerwy artylerii polowej i górskiej

***

11 listopada 2008 roku w czasie powiatowych obchodów 90. rocznicy Odzyskania Niepodległości w Bazylice OO. Bernardynów poświęcono sztandar leżajskiego oddziału Związku Strzeleckiego.

***

Istniejące obecnie Jednostki Strzeleckie należały do różnych Związków Strzeleckich funkcjonujących w Polsce. Związek Strzelecki „Strzelec” Józefa Piłsudskiego powstał w 2013 roku i jest organizacją ogólnopolską z siedzibą w Rzeszowie.
W Leżajsku działa Jednostka Strzelecka 2035 ppłk. Tadeusza Wyrwy – Furgalskiego.

Linki:

• Wrzesińscy. Dzieje sztandaru leżajskiego oddziału Związku Strzeleckiego w latach 1939-2019
• Larendowicz Franciszek (1880-1966)
• Mikołaj Jan Ordyczyński 
• Fundatorzy sztandaru leżajskiego oddziału Związku Strzeleckiego z 1927
• Zbigniew Moszumański - XXVII Polska Drużyna Strzelecka w Leżajsku. Almanach Leżajski, zeszyt 10/2014 s. 51-75
• Zbigniew Larendowicz - Związek Strzelecki w Leżajsku od założenia aż do roku 1914 tj. roku wybuchu I wojny światowej. Biuletyn Miejski 1994, czerwiec
• Członkowie Polskich Drużyn Strzeleckich.
• Furgalski Wyrwa Tadeusz (1890-1916)