XXVII Polska Drużyna Strzelecka w Leżajsku

Polskie Drużyny Strzeleckie (skrót: PDS) – polska organizacja niepodległościowa powstała w 1911 we Lwowie (ówczesnym zaborze austriackim) przez Organizację Młodzieży Niepodległościowej „Zarzewie”. Była to jawna organizacja paramilitarna

Wcześniej funkcjonowała konspiracyjna organizacja wojskowa – Polski Związek Wojskowy, utworzony w 1908 roku w Krakowie, a w 1909 we Lwowie. Zadaniem było przygotowanie i mobilizacja sił zbrojnych narodu do walki o niepodległość ojczyzny, a w szczególności przygotowanie i wyćwiczenie korpusu oficerskiego. Wykłady i ćwiczenia prowadzili oficerowie i podoficerowie rezerwy armii austro-węgierskiej.

Legalne organizacje o charakterze paramilitarnym funkcjonujące pod nazwami: Związek Strzelecki we Lwowie, oraz Towarzystwo „Strzelec” w Krakowie działały do 1914 roku i stały się podstawą budowania struktur wojskowych Legionów Polskich.

Z chwilą wybuchu I wojny światowej została zarządzona mobilizacja połączonych Związków i Drużyn Strzeleckich, już pod wspólną komendą Józefa Piłsudskiego i scalenie ich w I Brygadę Legionów Polskich.

W wielu miejscowościach zaczęły powstawać Polskie Drużyny Strzeleckie, a tworzonym nadawano przez Naczelną Komendę rzymską numerację w kolejności powstawania. Leżajska Drużyna Strzelecka otrzymała nr XXVII.

W ramach funkcjonującego od 1911 roku nieformalnego Kółka Fotograficznego w Leżajsku rozpoczęto działania na rzecz założenia organizacji wojskowo-niepodległościowej. Brali w tym udział m. in. pracujący przy renowacji kościoła OO. Bernardynów artysta malarz Władysław Bąkowski, leżajski kupiec Wacław Haszto i Franciszek Larendowicz (*1888- 1966), organista w Bazylice oo. Bernardynów w latach 1904-1966, nauczyciel śpiewu w gimnazjum leżajskim 1923- 1928. Zobacz biogram Larendowicz Franciszek (1880-1966) .

Do tworzenia PDS przystąpiono w czerwcu 1912, zebrania odbywały się w domu nauczyciela Kazimierza Bętkowskiego. 

2 lutego 1913 zwołano zebranie mieszkańców Podklasztoru, w klasie szkolnej mieszczącej się wówczas w domu Franciszka Larendowicza. Zapoznali się ze statutem i zadaniami wytyczonymi w statucie, m. in.:

ćwiczenia wojskowe, sportowe i gimnastyczne, zakładanie strzelnic, nauka strzelania, szermierki, jazdy konnej, pływania, wioślarstwa, organizowanie wycieczek, odczytów, koncertów, obchodów rocznic patriotycznych, powstań narodowych.

Prezesem został Stanisław Mochylski, wiceprezesem Włodzimierz Sulima-Popiel, skarbnikiem Kazimierz Bętkowski, sekretarzem  i adiutantem Tomasz Sokalski. Komendantem miejscowym został Walenty Sztaba, jego zastępcą Jan Safianowski. 

Delegatami na Walny Zjazd Polskich Drużyn Strzeleckich w dniu 18 maja 1913 zostali wybrani Walenty Sztaba i Tomasz Sokalski.

Wacław Haszto udostępnił lokal w swoim domu (Plac Mariacki x ul. Tomasza Michałka), gdzie odbywały się zbiórki i zajęcia teoretyczne. On również udostępniał członkom drużyny bezpłatnie prenumerowaną przez niego gazetę lwowską "Wiek Nowy".

Każdy z członków musiał opłacić z własnych pieniędzy koszty uszycia umundurowania. Sukno zamówiono w fabryce w Rakszawie, a szycie powierzono leżajskiemu krawcowi Janowi Szewerniakowi. Pierwsi włożyli mundury Wacław Haszto, Franciszek Larendowicz i Mikołaj Jan Ordyczyński. 

Ćwiczenia odbywały się najczęściej nad Sanem na odcinku Kuryłówka - Tarnawiec - Wierzawice - Rzuchów. W Rudniku nad Sanem odbyły się ostatnie ćwiczenia wspólne drużyny leżajskiej z Polską Drużyną Strzelecką. 

Warto wspomnieć, że Tadeusz Wyrwa-Furgalski był członkiem Związku Walki Czynnej, członkiem Związku Strzeleckiego w stopniu oficerskim, uczestniczył w organizowaniu i szkoleniu członków Związku Strzeleckiego. W Leżajsku chodził do szkoły powszechnej, ojciec Antoni w tym czasie prowadził kancelarię notarialną. W 1913 i 1914 bywał w Leżajsku. Zginął 7 lipca 1916 w Maniewiczach w bitwie pod Kostiuchnówką na Wołyniu.

Członkowie leżajskiej Drużyny:

Bętkowski Kazimierz, 

Brudniak Aleksander

Dziwota Jan

Garbacki-  Bolesław, Edward i Tadeusz

Grela Jan

Gumieniak - Ludwik i Mieczysław,

Haszto Wacław,

Jarosz Ludwik,

Kordas - Franciszek i Józef

Kisielewicz -  Adam, Józef, Michał i Stanisław

Kurowski Antoni,

Larendowicz Franciszek

Makosik - Jacek i Stanisław

Malec - Tadeusz i Teofil

Maruszak Władysław,

Mazur Władysław,

Mazurkiewicz - syn organisty z Sarzyny

Mochylski Władysław,

Ordyczyński Mikołaj Jan

Pękala Michał ps. Wierzawicki, z Wierzawic,

Piziak Kazimierz

Safianowski Jan,

Sawicki Ludwik,

Sokalski Tomasz

Sroczyński Karol

Stępień Michał

Szeliga Michał,

Szuwalski - Adam i Ignacy

Sztaba Walenty

W 1914 roku Drużyna leżajska liczyła 1 kadeta, 29 szeregowców czynnych i 114 wspierających (razem 144 osoby).

W chwili wybuchu I wojny światowej zmobilizowano do wojska austriackiego komendanta drużyny, jego zastępcę i adiutanta, również Ludwik Sawicki, Michał Garbacki, a także inne osoby.

Walenty Sztaba - komendant miejscowy w Leżajsku, jako oficer austriacki zmuszony był iść na front serbski. Został ranny i wzięty do niewoli. 

Michał Szeliga  - (syn powstańca styczniowego Zygmunta Szeligi) działacz Związku Strzeleckiego, Drużyn Bartoszowych legionista ( w sierpniu 1914- w Legionach, przypr. z Leżajska oddz. Strzelców, ranny pod Krzywopłotami).

Michał Pękala ur. 15 sierpnia 1893 roku w Wierzawicach. W 1914 żołnierz II Brygady Legionów Polskich, potem w armii austro-węgierskiej. Od 1918 w Armii gen. Hallera, a od 1921 w int. VI Armii. W latach 1921–1926 w int. OK IX i OK X, 1926–1930 w PKU Kielce i PKU Sanok, 1930–1932 w 27 p. uł, potem w KOP. Od 1937 w Szefostwie Int. KOP. Kpt. ze starsz. 15 VIII 1924. Odznaczony KN, medalami 1918–1921 i 10-lecia.

Mikołaj Ordyczyński w czasie I wojny światowej walczył w szeregach cesarskiej i królewskiej Armii. Jego oddziałem macierzystym był Pułk Armat Polowych Nr 29, w 1916 przemianowany na Pułk Armat Polowych Nr 2, a dwa lata później na Pułk Artylerii Polowej Nr 2. W czasie służby w c. i k. Armii awansował na chorążego ze starszeństwem z 1 maja 1915, a później podporucznika ze starszeństwem z 1 stycznia 1916 w korpusie oficerów rezerwy artylerii polowej i górskiej

***

11 listopada 2008 roku w czasie powiatowych obchodów 90. rocznicy Odzyskania Niepodległości w Bazylice OO. Bernardynów poświęcono sztandar leżajskiego oddziału Związku Strzeleckiego.

***

Istniejące obecnie Jednostki Strzeleckie należały do różnych Związków Strzeleckich funkcjonujących w Polsce. Związek Strzelecki „Strzelec” Józefa Piłsudskiego powstał w 2013 roku i jest organizacją ogólnopolską z siedzibą w Rzeszowie.
W Leżajsku działa Jednostka Strzelecka 2035 ppłk. Tadeusza Wyrwy – Furgalskiego.

Linki:

• Wrzesińscy. Dzieje sztandaru leżajskiego oddziału Związku Strzeleckiego w latach 1939-2019
• Larendowicz Franciszek (1880-1966)
• Mikołaj Jan Ordyczyński 
• Fundatorzy sztandaru leżajskiego oddziału Związku Strzeleckiego z 1927
• Zbigniew Moszumański - XXVII Polska Drużyna Strzelecka w Leżajsku. Almanach Leżajski, zeszyt 10/2014 s. 51-75
• Zbigniew Larendowicz - Związek Strzelecki w Leżajsku od założenia aż do roku 1914 tj. roku wybuchu I wojny światowej. Biuletyn Miejski 1994, czerwiec
• Członkowie Polskich Drużyn Strzeleckich.
• Furgalski Wyrwa Tadeusz (1890-1916)

104 lata Niepodległej Polski. 11.11.22 Święto Niepodległości. Obchody w Leżajsku

Narodowe Święto Niepodległości 11.11.2022r. 

Powiatowe Obchody 104. Rocznicy Odzyskania Niepodległości w Leżajsku rozpoczęły się Mszą Św. w Bazylice Zwiastowania NMP w Leżajsku. 

Przemarsz delegacji samorządowych, instytucji, zakładów pracy z udziałem pocztów samorządowych, służb mundurowych, leżajskiego Strzelca, harcerzy pod pomnik poległych w walkach niepodległościowych, złożenie kwiatów.

Uroczysta defilada ulicą Mickiewicza pod MCK z udziałem Szwadronu Kawalerii Podkarpacie oraz Orkiestry 20. Pułku Ułanów im. Króla Jana III Sobieskiego w Wierzawicach. 

Oczywiście nie zabrakło wojskowej grochówki. 

Patriotyczny program artystyczny w wykonaniu młodzieży ZST w Leżajsku oraz artystów MCK w Leżajsku. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

zobacz też:

79. Tour de Pologne - III etap wyścigu kolarskiego, premia lotna w Leżajsku

W poniedziałek, 1 sierpnia podczas trzeciego etapu 79. Tour de Pologne, liczącego 240 km z Kraśnika (start o godz. 10:40) do Przemyśla (meta ok. godz. 16:40), kolarze przejechali przez Nową Sarzynę, Leżajsk, Sieniawę i Jarosław. 

Planowany przejazd przez Leżajsk ok. godz. 13:00. Wjechali do Leżajska od strony Przychojca (ulica Przytorze), a następnie ulicami: Warszawską i Mickiewicza w stronę MCK, gdzie zaplanowana była premia lotna.

Dalsza część wyścigu prowadziła ulicą Mickiewicza, Jarosławską, kapitana Kuczka i Lipy w stronę Wierzawic i Sieniawy.

EDIT:

Dokładnie o godz. 13:00 peleton Tour de Pologne przejechał ulicami miasta Leżajska. Ważne wydarzenie sportowe wywołało ogromne wrażenie i bardzo pozytywne emocje mieszkańców, którzy witali oklaskami kolarzy.

****

 

*******

 

***

FOTO

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tegoroczne hasło Tour de Pologne to “Wyścig dla pokoju” na znak solidarności i wsparcia dla narodu ukraińskiego. Hasło, które po raz kolejny podkreśla wartości imprezy oparte na braterstwie i pokoju.
Na zdjęciu drugi od lewej w różowym kasku z bransoletką na ręce w barwach flagi Ukrainy to Ukrainiec Mark Padun, 26-latek z Doniecka.

 

 

Tour de Pologne czyli Wyścig dookoła Polski, TdP – wieloetapowy szosowy wyścig kolarski, organizowany cyklicznie na terenie Polski, będący jedną z najbardziej prestiżowych międzynarodowych imprez sportowych w Polsce organizowanych regularnie.

W latach 1928 do 1992 posiadał status wyścigu amatorskiego, z wyjątkiem 1974, bo wówczas udział brali również zawodowcy. W okresie II wojny światowej do 1946 roku nie było wyścigów. 

Od 1993 – po przejęciu organizacji przez Czesława Langa – jest w pełni zawodowy, a pierwszym stałym terminem aż do 2008 roku był wrzesień (najczęściej drugi tydzień tego miesiąca). Od 2009 roku wyścig odbywa się w sierpniu (jednak od tego czasu pierwsze etapy odbywały się w ostatnich dniach lipca) zaledwie tydzień po Tour de France. Tour de Pologne jest tradycyjnie pierwszą imprezą etapową po zakończeniu Tour de France w kalendarzu World Touru.

Od 2008 roku meta wyścigu usytuowana jest w Krakowie. 

Warto wspomnieć, że 65. edycja wyścigu kolarskiego Tour de Pologne z Warszawy do Krakowa przebiegała również przez Leżajsk. 18 września 2008 roku. Był to V etap kolarskiego Tour de Pologne na trasie z Nałęczowa przez Leżajsk do Rzeszowa.

 

 

 

 

 

Zobacz też:

65. Tour de Pologne  2008 w Leżajsku filmik 1

65. Tour de Pologne 2008 w Leżajsku filmik 2

65. Tour de Pologne 2008 w Leżajsku filmik 3

Radio Biwak w Leżajsku 25 lipca 2022

25 lipca zagościło w Leżajsku Radio Biwak. Rok wcześniej, 7 lipca 2021 Radio Biwak również odwiedziło Leżajsk, wówczas gościło w Klasztorze OO Bernardynów. 

Uczestnicy audycji nadawanej na antenie Polskiego Radia Rzeszów tym razem zebrali się na terenie Muzeum Ziemi Leżajskiej.

 

 

 

Radio Biwak przybliżyło atmosferę miasta Leżajska przez pryzmat kultury ukraińskiej. Zaprosiło uchodźców z Ukrainy, mieszkających teraz w Leżajsku. Przy tradycyjnych daniach kuchni ukraińskiej rozmawiano o zwyczajach naszych sąsiadów.

Jedną z bohaterek audycji była Pani Wanda Rychlewska Ukrainka polskiego pochodzenia. Rozmawiałam z Panią Wandą. Opowiedziała mi swojej Rodzinie, która ma polskie korzenie, o wojnie na Ukrainie, która wybuchła 24 lutego 2022, o ucieczce z Kijowa i o pobycie w Leżajsku.

Pani Wanda opuściła swój kraj kilka dni po wybuchu wojny na Ukrainie. Jej zięć pozostał w kraju i pracuje, jako wolontariusz w Kijowie. A ona uciekła z Kijowa z córką i wnukiem, bez walizki, jedynie z małym plecakiem, do którego zapakowała niewiele rzeczy. Najważniejszą rzecz, jaką zabrała ze sobą jest apaszka w niebiesko-żółta w barwach Flagi narodowej Ukrainy, symbol nieba i pokoju oraz żółtego koloru zboża bogactwa ukraińskiej ziemi.  

Pani Wanda od 42 lat pracuje w Zakładzie Lotniczym Antonow, przedsiębiorstwie specjalizującym się głównie w projektowaniu dużych samolotów transportowych. To tutaj został zaprojektowany najpotężniejszy sześciosilnikowy samolot transportowy na świecie An-225 Mrija.

W pierwszym tygodniu zbrojnego ataku Rosji na Ukrainę zaatakowane zostało lotnisko w Hostomlu pod Kijowem, w wyniku czego został zniszczony An-225 Mrija, a miesiąc później ostrzelane zostało biuro projektowe samolotów - zakład pracy Pani Wandy, jej ojca, mamy, także brata.

Uciekając z Ukrainy do Polski mogła wybrać Warszawę czy Kraków. Skorzystała z uprzejmości dobrych ludzi w Leżajsku, by odzyskać spokój po traumie, jaką przeżyła z rąk rosyjskiego agresora. 

 

 

 

 

 

***

****

zobacz też:

Radio Biwak w Klasztorze OO Bernardynów w Leżajsku 7 lipca 2021